11:30 | سه شنبه 29 آبان 1397
news
ضعف در جذب سرمایه خارجی

1396/11/07

ضعف در جذب سرمایه خارجی
هادی حق شناس اقتصاددان از ضعف در جذب سرمایه خارجی به رغم بهبهود فضای سرمایه گذاری می گوید.
موسسات بین‌المللی تشخیص داده‌اند که فضای سرمایه‌گذاری در ایران بهبود یافته با این همه تیم اقتصادی دولت هنوز نتوانسته‌اند از دستاوردهای برجام به خوبی استفاده کنند و ما در جذب سرمایه‌گذاری خارجی بسیار ضعیف هستیم. امروزه در دنیا وقتی سرمایه‌گذاران می‌خواهند کشوری را برای سرمایه‌گذاری انتخاب کنند، در وهله اول به موسسات بین‌المللی مورد اعتماد که درباره آن کشورها رتبه‌بندی می‌کنند، مراجعه می‌کنند تا متوجه شوند شاخص‌های مختلف در زمینه پذیرش سرمایه چه وضعیتی دارد.
این رتبه‌بندی‌ها عمدتا بیانگر دو نکته است؛ ابتدا اینکه فضای سرمایه‌گذاری در آن کشور به چه صورت است و نکته دوم اینکه شرکت‌ها و سازمان‌های بین‌المللی درباره وضعیت سرمایه‌گذاری در آن کشور چه دیدگاهی دارند. رتبه اخیر OECD نشان می‌دهد که ریسک اعتباری در ایران که پیش از این ۷ بود و این رتبه پایین‌ترین جایگاه یک کشور از نظر ریسک اعتباری را نشان می‌دهد، به رتبه ۵ ارتقا یافته و این برای کشور ما یک مزیت به حساب می‌آید و نشان می‌دهد که فضای کسب و کار در ایران بهبود یافته است.
اگرچه انگیزه دولت یازدهم و دوازدهم برای جذب سرمایه‌گذاری و انجام اقدامات لازم در این زمینه بالا بوده است. دولت به ویژه تلاش داشت که بتواند در برخی حوزه‌ها از جمله نفت و گاز سرمایه‌گذاری جذب کند و همچنین بخش‌هایی مانند معدن و گردشگری هم پتانسیل جذب سرمایه‌گذار را داشت. از سوی دیگر ما با مشکل کمبود منابع مالی برای سرمایه‌گذاری روبرو بودیم و به همین دلیل دولت روحانی شروع به برخی اقدامات از قبیل تنظیم قانون جذب سرمایه‌گذاری کرد تا برخی قوانین پولی و مالیاتی بهبود یابد. مجموع این عوامل کمک کرد که وضعیت جذب سرمایه‌گذاری و امنیت سرمایه‌گذار در ایران بهبود یابد.
مطمئنا بهبود رتبه اعتباری کشور کمک خواهد کرد که جذب منابع خارجی صورت گیرد که هم می‌تواند منجر به جذب سرمایه‌گذاری‌های غیر ایرانی شود و هم سرمایه‌گذاری‌های ایرانی‌های مقیم خارج از کشور که به نظر من بخش دوم مهم‌تر است؛ چرا که برخی از آنها منابع مالی لازم را دارند و تمایل دارند که در داخل کشور سرمایه‌گذاری کنند.
به هر حال نکته‌ای که نباید از آن غافل ماند این است که از این فرصت‌ها به درستی استفاده نمی‌شود. اگر ما امروز شاهد بهبود رتبه اعتباری کشور هستیم، اینها همه ثمرات برجام است. در سال ۲۰۱۱ ایران با شش کشور قدرتمند جهان به تفاهم رسید و انتظار می‌رفت که فضای جذب سرمایه‌گذاری بهتر شود؛ به شرطی که تیم اقتصادی دولت از این فضا استفاده می‌کرد که به نظر من درست استفاده نشد.
آنچه امروز می‌بینیم حاصل دستاوردهای دیپلماسی و سیاسی بوده است. اینها مواردی است که عمدتا وزارت امور خارجه با پیگیری برجام حاصل کرده است ولی تیم اقتصادی دولت نتوانست از ظرفیت ایجاد شده به نحو درستی استفاده کند. وقتی رتبه اعتباری ایران از ۷ به ۵ کاهش یافته است، یعنی کسانی که خارج از فضای کشور هستند تشخیص داده‌اند که فضای داخلی کشور برای سرمایه‌گذاری مناسب‌تر شده ولی تیم اقتصادی دولت این وضعیت را جدی نگرفته و از فرصت‌ها استفاده نکرده است.
نگاهی به رفت و آمدهای تیم‌های اقتصادی اروپایی به ایران نشان از آن دارد که اغلب تفاهم‌نامه بود و به مرحله قرارداد نرسید و در واقع تعداد تفاهم‌نامه‌هایی که به مرحله قرارداد رسید، بسیار محدود بود؛ در حالی که ایران می‌تواند ده‌ها میلیارد دلار جذب سرمایه‌گذاری کند. اکنون نیز دیر نشده و به نظرم تیم اقتصادی دولت باید با اجماع و برنامه‌ریزی مشخص به فکر این باشد که از این ظرفیت‌ها استفاده کند تا عواید آن نصیب کشور و جامعه شود.